Peer Gynt - mijn laatste keer

Gisteren het laatste optreden als verhalenverteller bij Peer Gynt. Ondertussen nog steekijs verkocht en voor de laatste keer moeder Aase begraven. De Peer Gynt speelt nog drie keer in hallen van DLM Wehe Den Hoorn (Warfhuisterweg 15). Zaterdag a.s. is helaas helemaal uitverkocht, voor vanavond nog een enkel kaartje, zondag? Zondag kan nog. 

Verhalenvertellers voor de ijscokar. Naast mij v.l.n.r.: Anita Leeuwma, Marleen Paulissen, Suzanne Schuitema en Ton Rohde (jawel, Max Modderman uit De vliegende Hollander van Appingedam).

Foto: Theo Dellebarre.

Nog vier voorstellingen Peer Gynt te gaan

Noorwegen, land van fjorden, bergen, mythen, sagen en de tragikomedie Peer Gynt (1867) van Henrik Ibsen (1828 - 1906). Met natuurlijk die onuitwisbare 'Ochtendstemming' uit de gelijknamige suite van Edvard Grieg (1843-1907). 

Io Vivat bestaat 115 jaar en komt met dit repertoire stuk waar elke zichzelf respecterende regisseur (of gezelschap) zich vroeg of laat aan waagt. Peer Gynt: een bizarre mengelmoes van romantische verbeeldingskracht en het existentialistische vraagstuk of er in dit ondermaanse vaste waarden bestaan. Ibsens antwoord: Peer Gynt is de ontkenning van Odysseus, Beowulf, Gilgamesj. Vanaf het begin laat Ibsen daar geen twijfel over bestaan. Peer vertelt zijn moeder het verhaal van zijn jacht op een enorme rendierbok. Ibsen blaast Peers relaas op tot een oververhitte fantasmagorische luchtballon van taal om op het hoogtepunt het geheel uit elkaar te laten spatten met de opmerking: 'En toen ging ik naar huis.'

Dans van de trollen
foto: Theo Dellebarre

De scènes van de in zijn eigen verhalen levende en zich verliezende Peer volgen elkaar in een steeds lossere samenhang op. In het eerste bedrijf is er nog ruimte voor intimiteit. Peer (Gerro Dijk), zijn moeder (Anka Roggeveen) en de jonge Solveigh (Jozefien Dijkstra) kennen momenten van ontroering. Je kunt je als toeschouwer in hen herkennen. In het tweede bedrijf maakt Ibsen het toeschouwer een stuk moeilijker. Het is dan ook niet raar dat het stuk slecht beoordeeld werd door de toenmalige critici. Ibsen zat er niet mee. Hij twijfelde er niet aan dat zijn Peer hem zou overleven. Wat hij doet in dat tweede bedrijf is vooral ons in grotesk komische scènes in te peperen dat niets vaststaat in deze wereld en dat alles middelmaat is: zelfs Peer. Ook al heeft hij geleefd als een trol volgens het trollenmotto 'Leef voor jezelf.' 

Ben Smit

Niels Smit Duyzentkunst - muziek

Ben Smit (regie) en de leden van Io Vivat maken van Peer Gynt een visueel spektakel waarin alles en iedereen constant in beweging is: hollend (de jonge Solveigh), op karren, fietsen, bedden, scootmobiel, step en wat al niet. Niets staat vast. 
Hoe krijgt een amateurvereniging met een toch erg beperkt budget dit voor elkaar? Io Vivat tracteert de toeschouwer op steeds weer nieuwe verrassingen. Het gebaar is zo gul dat je denkt aan strooigoed in een carnavalsoptocht. Wat daarbij opvalt is dat geen enkel effect uit de toon valt. Maar wat vooral opvalt is dat deze Peer Gynt - in al zijn tomeloos spelplezier, verrassingen, uitbundige kostumering en grime ((Marjan van den Hof) en niet te vergeten de muziek en uitvoering (krachtige filmische onderstrepingen door de componist Niels Smit Duyzentkunst; zang: Hesther le Grand en Marthe Smit Duyzentkunst) - een eenheid vormt. Deze Peer Gynt is ondanks zijn duisternis heerlijk helder, of je hem nou rechtsom - of linksom draait. Wat iets wil zeggen bij dit raar,maar fascinerend gedrocht uit de toneelgeschiedenis.

Verhalenvertellers in Peer Gynt,

geen gedrochten:

Edith Snijders, Marleen Paulissen, Janneke van de wijk

 Vanavond speelt Peer Gynt nog in de DLM loodsen in Wehe - Den Hoorn. verder nog op 26, 27 en 28 september. Kaarten reserveren kan nog via www.iovivat.info.

Vanavond Première Peer Gynt van Io Vivat in DLM Loods Wehe - Den Hoorn

Gerro Dijk en JozeΦn Dijkstra. als jonge Peer en jonge Solveigh
foto: Theo Dellebarre

Zoals eerder gemeld: de voorstellingen van Io Vivat verkopen altijd snel uit. Voor morgen, zaterdag 20 september en de volgende voorstellingen zijn nog kaarten. Klein detail: ik heb een kleine rol als dekenuitdeler, trapbegeleider, voorganger en verteller. Maar dat mag de pret niet drukken.

Leestafel 9 If we don't go mad once in a while...

... then there is no hope.

Dat stond op p. 44. Op pagina 50 sprongen me de tranen in de ogen. 

Hoogste tijd om mijn leeslogboek wat bij te werken. 

Zo lang geleden dat ik niet precies meer weet wat ik onder ogen gehad heb. 

 Kaal, onthutsend, raak.

 Meanderende bezwering van waanzin.

Zwerftocht door mensen en plaatsen.

 Over verlies. Je voelt de pijn akelig dichtbij.

 Klassieker. 

Nostromo zelf komt er pas tegen pagina 200 aan te pas. 

Een zit. Maar de moeite waard.

Vraag me af of tegenwoordig een uitgever zich daar nog aan zou wagen?

 Met dank aan Vigoleis Thelen. Stond al jaren in de kast. Zonder Vigoleis had ik hem hoogstwaarschijnlijk nooit gelezen. Wist ook niet dat hij uit Suriname kwam. 

Helaas, uiteindelijk toch te draderig.

 Schitterend, sprankelend. Nabokov op zijn best.

Cadeautje van Gerard van een paar jaar geleden. Helemaal Gerard om te lezen.

Dolle Hans tweede sessie

Nina Thunnissen (dramaturgie); ik schrijf de tekst; Betsy Torenbos (regie)

ROODPALEIS - het huisgezelschap van De Nieuwe Kolk in Assen - brengt volgend najaar (2015) een bewerking van Jan Fabricius' Dolle Hans. Fabricius schreef Dolle Hans naar aanleiding van een executie ten gevolge van insubordinatie en de stellige overtuiging binnen het leger van Nederlandsch Indië dat het tijd werd voorbeeld te stellen. 

Vandaag hebben we onze tweede duidingsessie van het stuk gehad. Niets ligt nog vast. Maar het stuk zou de volgende wending kunnen krijgen.

In de ROODPALEIS-versie concentreren we ons op de vier hoofdpersonages: Does, de majoor, Jolanthe en Hans. Hans is ter dood veroordeeld. Maar hoe heeft het zover kunnen komen. Niemand die het echt wilde. De onderlinge verhoudingen spelen bij die tragische uitkomst een grote rol. Maar ook de keten aan gebeurtenissen en beslissingen die van de een op de ander naar dit bijna onafwendbaar drama leiden. Niemand die blijkbaar de macht of de wil heeft de keten te doorbreken. Ieder speelt zijn rol van schakel, doet wat er van haar of hem verlangd wordt. Van telefoniste tot rechter. Ook de publieke opinie speelt een rol.

En Hans? Hij krijgt op het einde een kans op gratie. Grijpt hij die?

Io Vivat speelt Ibsen Peer Gynt

Vandaag was in de DLM Loods (Warfhuisterweg 15, Wehe - Den Hoorn) de eerste repetitie van Peer Gynt plus doorloop met de vertellers. Ook ik lever mijn bijdrage in de vorm van een ultra kort verhaal: De fatale fietser. Mijn liefje doet 'Nonnenpis.' Hier wat info over de voorstelling, pauzekiekjes en impressie van hoe het er uit zou kunnen gaan zien. 

Koop snel kaarten, want Io Vivat is zoals gewoonlijk zóó uitverkocht. En terecht!

iovivat speelt Ibsen’s “Peer Gynt”
19, 20, 21 & 26, 27, 28 september ~ DML loods ~ Wehe den Hoorn

Reserveer nu!

Het levensverhaal van een onbezorgde leugenaar.
Of toch een sympathieke fantast?

In opdracht van de Noorse koning maakte schrijver Henrik Ibsen een rondreis naar de Ronde Bergen om daar verhalen van het volk op te tekenen. Later, in Rome, schreef hij aan de hand van zijn aantekeningen het toneelstuk Peer Gynt. Een stuk waar fantasie en werkelijkheid  in elkaar over en door elkaar heen lopen en waar, volgens tijdgenoten, logica en structuur ver te zoeken is. Een achtbaan van gebeurtenissen die je gewoon moet ondergaan.

In Peer Gynt zien we de gelijknamige hoofdpersoon in drie fasen van zijn leven. We leren hem kennen als jonge fantast en buitenstaander in zijn dorp. Hij ontmoet de liefde maar trollen leren hem om voor zichzelf te kiezen en daarna rent hij om alle confronterende situaties heen. Als zakenman verdient hij een fortuin, hij wordt keizer en profeet. Aan het eind van zijn leven komt hij vreemde figuren tegen. Figuren die met hem willen ‘afrekenen’.

Iovivat maakt van Peer Gynt een tijdloze, muzikale theatertrip in een indrukwekkende omgeving, de DML-loodsen in Wehe den Hoorn

Regie    Ben Smit
Muziek Niels Smit Duyzentkunst
Decor   Maartje de Boer/Roger Veldman
Kostuums Marjan van ’t Hof

Spel en zang   30 spelers en verhalenvertellers van iovivat en gasten

19, 20, 21 & 26, 27, 28 september

DML loods  Wehe den Hoorn

 Ben Smit - regie

 Gerro Dijk (jonge Peer Gynt) en Josephine Dijkstra (jonge Solveig)

Kostuumatelier Marjan van 't Hof

Vrijwilligers bij ZJFT 2014 Leegkerk

Noorderzon en ZJFT

Berlin - Perhaps all the dragons

Noorderzon zit er na vandaag op - een druilerige zondag. Hadden de weerpieten het bij het rechte eind gehad, het festival was in het water gevallen. Niets van dat alles. Een paar voorstellingen schoten helaas door in het uitmelken van hun concept en werden daardoor regelrechte zeperds. Maar niet Perhaps all the dragons van Berlin (Bart Baele en Yves Degryse). Samen met yMusic, het Montage Ensemble en The Measure of all things (Sam Greene) stak Berlin met kop en schouder boven de rest uit (die ik gezien heb, kanjétsjna!). 

29 waar gebeurde verhalen. Je beleeft er zes direct mee. De andere 23 krijg je meer of iets minder via de zijlijn mee. Niemand die: 'Geert! Geert! Komt eens hier met uwen emmer' mist. Perhaps all the dragons werkt. Ik hing meteen aan de lippen van die Nederlandse berger van de Koersk in Moermansk, klooide gewillig met de zeven dwergen van de Italiaanse agoge, maar vond het ondertussen jammer dat mijn voorganger zelf een dwerg was: anders had ik lekker die Italiaanse sopraan gehad. Maar dan kwam dat joch van de KSA. Dat is een Vlaamse scoutingbeweging - Laurens en Thomas hebben daar veel gelukkige jaren bij doorgebracht; uniformen altijd vuil, maar Jetty zaagde daar niet over -. 
Ergens ten zuiden van Lyon ging de KSA graffiti verwijderen. Ook in de grotten. Ja, je ziet hem al aankomen: Lascaux. Maar hij is er niet minder lollig om. Daarna de Zes stappen der scheiding (heb ik dat goed?) uitgelegd door een Russische massapsycholoog. Om te eindigen met de Deense sluipschutter. Dertig minuten verhalen om de kop, goed gespeeld. Je vergeet dat het theater is. Ik hou van die illusie. Hoef ik er niet over na te denken. Ik bedoel, ik merk dan niet dat ik er over nadenk. Ik ben dan lui als de sluipschutter die bedenkt dat ie vandaag eens heerlijk het bed kan houden. De kogels vinden hun doel van zelf.

Tobias Delius, Wilbert de Joode en Michael Vatcher in een welverdiend dolce far niente 

uitkijken op de ijsbaan van Garnwerd

ZJFT 2014. Kaartverkoop bij de kerk van Leegkerk. Als vrijwilliger. Toch twee-en-een-half liedje meegepikt van de muzikale, verbale en orale vertolkingen van Luceberts dubbelkunstenaarschap. Tobias Delius, Eric Boeren, Michael Vatcher, Guus Jansen, Wilbert de Joode en Marie Guilleray brachten muziek om de oren wijd open te zetten, het geluid prikte tot in mijn kont. Wanneer de buitelende lijnen, licks en riffs zich dan onverwacht 'walgelijk tonaal en harmonieus' mengden, dan sprongen de tranen me in de ogen. Muziek als peper: maakt het opgediende kruidig, haalt de smaak ervan omhoog en krijg je het in je neus, niest je je vanzelf weer gezond.

Later op de dag op de fiets naar Lageland voor het bruiloftsfeest van Nina en Simon. Gerard Reve verzuchtte al eens: 'Waar hebben we het aan verdiend?'    

Registratie Mozart en Salieri 12 en 13 april

Clay Records heeft Mozart en Salieri opgenomen tijdens de uitvoeringen van 12 en 13 april 2014 in ICO De Schalm, Assen en De Oosterpoort, Gronngen. Hier is de link naar de volledige registratie. Belangrijkste gegevens: Mozart en Salieri van Nikolaj Rimskij Korsakov (naar het poëem van Aleksandr Poesjkin), uitgevoerd nav het 40-jarig jubileum van het Symfonie-orkest De Harmonie onder de bezielende leiding van Gerard Wiarda. Regie: Sybrand van der Werf; Mozart: François Soons; Salieri: Wim van den Driessche; vertaling libretto: van mijn hand. Bijzondere rol van Michiel Hillen als blinde violist.   

Bert van der Haar (1950 - 2014) - als een buizerd of rode wouw

'Het is zo prachtig

om als een buizerd

of een rode wouw

in de lucht te hangen

en op pure zonne-energie

steeds hoger te komen,

niet in woorden om te zetten.'

Bert van der Haar

Northeim 22 juli 2014

Op 26 juli zat Bert rond 16 uur op het kleine vliegveld Sultmer Berg - een kilometer van Northeim vandaan - gereed voor zijn vlucht in een Rolladen Schneider LS-4. Hij had de tijd van zijn leven. Zweefvliegen was een van zijn grote passies - naast muziek en het dirigeren van het muziekgezelschap De Eendracht. Zijn duim ging omhoog. Een brede lach op zijn gezicht. Hij was zover. De lier trok aan, het vliegtuig schoot de lucht in. Wat daarna gebeurde weet niemand zeker. Op 45 meter stortte het vliegtuig stuurloos neer. Bert was op slag dood. Niet in woorden om te zetten. 

Bert was de ideale dirigent voor ons soms balorig, eigengerijd muziekgezelschap. Twintig jaar stond hij op de bok. In die twintig jaar is hij ieder van ons erg lief en dierbaar geworden. Hij gaf je het gevoel dat wanneer je naar de repetitie kwam, dat je thuis kwam. Zoals Herman Groothuis - onze drummer - het omschreef: Bert was niet het type dirigent die je uitfoeterde wanneer je weer eens te laat kwam (en Herman komt altijd - net als ik - te laat). Bert groette je met een warme glimlach: 'Blij dat je er bent.'  

Bert was een zachtmoedig man. Maar dat wil niet zeggen, dat hij niet gedreven was. Integendeel. Zijn agenda zat propvol. Alsof hij uit alles wilde halen, wat er uit een dag te halen viel. Zonder daardoor de grond onder de bodem te verliezen (een dijoisme). Hij had geen oogkleppen op. Bert was een aardse man, die naast hard werken kon genieten van de warme kanten van het leven.

Bert was het centrum van De Eendracht zonder dat je je daarvan aldoor bewust was. Hij zorgde ervoor dat we Bachs koralenboek aanschaften. Een behoorlijke uitgave voor een kleine club als de onze. Maar hij was ervan overtuigd dat deze aanschaf de kwaliteit van het orkest ten goede kwam. En gelijk had hij. Zo'n vijftien jaar geleden (?) startte de traditie dat we elke repetitie starten met één of twee koralen van Bach. De eerste was nummer 10. Bert noteerde elke week met potlood bij de desbetreffende koraal aan wie hij het stuk die week opdroeg: dat kon een componist of muzikant zijn die in die week geboren of gestorven was - of een ander iemand die iets voor hem in die week betekende. De combinatie Bach en Bert heeft De Eendracht meer dan goed gedaan. 

Bert had een onderzoekende geest. Het gaf niet of het om het genieten van een glas wijn ging, een huis (ver-)bouwen, modelvliegtuigjes bouwen, koken, tuinieren, zweefvliegen, dirigeren, les geven, trompet spelen (wat hij in de Jazz Fanfare deed): hij straalde bij al die bezigheden een hartverwarmende combinatie uit van kunde en plezier. En zoals gezegd: hij had een fijn gevoel voor waar de grenzen aan de kunde lagen, waar het doordrukken het plezier vergalt. Wanneer die hoge C er niet in zat, dan kon je hem beter naar beneden octaveren. Dan klonk hij zuiver. Aards was Bert, inderdaad. 'Ik zie een vrouw het liefst in spijkerbroek. Met wandelschoenen aan. Dat vind ik het mooiste.' 

Bert, opgebaard op een van zijn liefste plekken in huis: zijn werkschuur.