Adres Onbekend vijf sterren in Dagblad van het Noorden

Alles staat en loopt zoals gepland; een mooie, indrukwekkende voorstelling is ondanks de koude in een zucht voorbij. De dag erna kun je je verbazen hoe snel dat allemaal ging. Een achter de schermen laat je voor de zoveelste keer beseffen dat theatermaken behalve het aanspreken van je creatieve ader ook bikkelhard en urenlang doorwerken is. Hier is het masterplan opgezet door initiatiefnemer, regisseur en filmer Betsy Torenbos.

Één avond had de crew van ROODPALEIS om de voorstelling op lokatie te repeteren én te monteren. Dat wil zeggen het in elkaar vlechten van voordracht, muziek, geluid en vooral de filmbeelden. Resultaat, een golvende beweging die het publiek aangrijpt, in zijn ban slaat en meevoert. Dat is gelukt dank zij Hans Croiset, Hans van Veggel (acteurs), Lisanne Soeterbroek (viool; werk van Andriessen, Biber en Ysaïe), Martin J.A. Lambeek (onvermoeibare beeldtechnicus en dropjesleverancier), Henk Kappers (van broodjes tot stage-hand en zakelijke beslommeringen), Blue Media (geluid), Goert Gilthay (camera), Dirk Mulder en Wendy Doorten (Kamp Westerbork), Gerrit Kamstra en last but not least, schijnbaar onvermoeibaar voor dag en nacht Betsy Torenbos. De foto's die volgen geven een indruk van het productieproces, waarbij je filmbeelden overdag moet testen bij fel zonlicht. 's Avonds in de duisternis is het bitter koud. Je speelt het totaal in één keer door en begint rond kwart over tien aan alle noodzakelijk aanpassingen. Tegen twee uur in de nacht is dan alles zo ver, dat je er de volgende dag, de dag van de première met de laatste aanpassingen genoeg vertrouwen in hebt dat het gaat werken als bedoeld.

Spacen met Lisanne Soeterbroek (links Betsy Torenbos)

Beeldtest bij zonlicht

Betsy Torenbos, Hans van Veggel (Martin) en Hans Croiset (Max)

Doorloop met 5 graden Celsius

Lisanne Soeterbroek, Hans van Veggel, Hans Croiset

Nog even de warmte opzoeken

Betsy Torenbos

Hans van Veggel en Hans Croiset

Michel (?) van Blue Media en Hans Croiset

Martin J.A. Lambeek en Henk Kappers

Adres Onbekend van Katherine Taylor Kressmann: wordt hopelijk vervolgd.

ROODPALEIS speelt Adres Onbekend - Katrine Kressmann Taylor (1903-1996) bij de commandantswoning in Herinneringskamp Westerbork

foto: Sake Elzinga

Adres Onbekend vindt plaats op 15, 16 en 17 april. Betsy Torenbos bewerkt de brievenroman van Kressmann tot een theatervoorstelling. Ik doe de dramaturgie. Behalve Betsy en mij werken ook Martin J. Lambeek (techniek) en Henk Kappers (productie) van de kant van ROODPALEIS mee. 

Hans Croiset en Hans van Veggel voor de Commandantswoning

foto: Jo Willems

Vorige week was de eerste repetitie op locatie met Hans Croiset (de rol van Max; de Joodse kunsthandelaar van Duitse oorsprong uit San Francisco) en Hans van Veggel ( Martin, boezemvriend van Max, die in 1932 naar Duitsland terugkeert). 

Tijdens de repetitie kregen we bezoek van Eric Nederkoorn die het bijgevoegde artikel over de voorstelling leverde voor het Dagblad van het Noorden (8 april 2016). Het artikel verwoordt vrij precies waar we mee bezig zijn en gaat ook in op het onder een glazen stolp zetten van de Commandantswoning van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Verder gaat hij in op de monologue interieur die Debbie Petter in mei dit jaar onder de stolp speelt.

Het kleine brievenboek van Kressmann (nog geen veertig pagina's) is het meerdere malen lezen meer dan waard. Aldoor ontdek je nieuwe lagen, zoals vergelijkingen met de weinig kiese moraal van huidige bankiers, met Hendrik Marsmans vitalisme (frases uit zijn gedicht Lex Barbaorum komen bijna letterlijk terug in een brief) en twijfels ook over hoe je zelf in een dergelijk tijdsgewricht reageert. Heeft de wraak van Max op Martine nou iets doortraps, of is ze volledig gerechtvaardigd? Een boeiende discussie leverde de suggestie van Hans Croiset dat Max - de rol die hij zelf speelt - misschien helemaal niet op wraak uit is, maar ondanks alles een naïef vertrouwen blijft houden in vriendschap.

Het spreekt vanzelf dat de locatie van de voorstelling plus de vioolmuziek van Lisanne Soeterbroek plus de beeldende benadering van Betsy Torenbos van deze brievenvoorstelling voor een indringende belevenis zorgen. Hier volgen nog een paar foto's die ik die eerste dag genomen heb.

De Eendracht aan het graf van Sikkens -

Met dank aan Willem Kroon voor de video-opname. 

De Eendracht speelt Ione, een Siciliaanse dodenmars, aan het graf van haar oprichter Sikkens. Hiermee is het jubileumjaar van De Eendracht officieel geopend. De Eendracht bestaat 200 jaar en is het oudste muziekgezelschap in Nederland. 

18 juni is het jubileumconcert, waar we een nieuwe compositie van Joop van der Linden (o.a. De Jongens Driest) spelen. De Jongens Driest nemen ook plaats in onze gelederen. 

Verder verlenen hun medewerking: Lies Akkerman, Rika Dijkstra en José Timmer. Als afsluiter bal met Stuk Herry.

Het concert vindt plaats bij 't Waarhuis, Aduarderzijl, van Rika Dijkstra en Wouter de Koning.

Eendracht 200 - Ode aan de oprichter Sikkens aan zijn graf in Feerwerd - artikel Igor Wijnker in Dagblad van het Noorden

Voor de leesbaarheid hier nog even de tekst apart.

Dan nog twee eigen foto's: een aan het graf en in de kerk (met Hanneke van der Woude en Julia Dijkstra als stralend middelpunt.

Mensen die ik gekend heb - recensie Eric Nederkoorn in het Dagblad van het Noorden

Mensen die ik gekend heb - momenten voor de try out

 Alina en Betsy

Ronald zendert Alina

Vanavond, première in De Nieuwe Kolk Assen.

Het zijn altijd drukke dagen zo vlak voor de première (28 januari 2016 in De Nieuwe Kolk Assen). Betsy Torenbos heeft haar hoofd en handen vol met de laatste regie- en theatertechniekaanwijzingen. Daarom ben ik - op uitnodiging van Annette Timmer, de talk show host, naar Heerenveen gegaan voor de opnames van Puur Noord. 

De andere gasten: Gitte Brugman (naast mij) over de noordelijke zilveren camera winnaars en Liesbeth Annokkee over haar nieuwe roman Het theater van Job.

De uitzending is morgen om 17 uur, met herhaling om 21 uur en 23 uur (Ziggokanaal 35 en via het internet: www.podium.tv/nl/201601271700.

Turken van Veendam (2006) op de site van De verhalen van Groningen

In 2007 mocht ik het boek Turken van Veendam (Compaen, 2008) schrijven over de ervaringen van de eerste generatie Turken die in Veendam kwamen wonen. De opdracht kwam van Compaen en was zeker niet uit te voeren geweest zonder de hulp van de redactie: Geertje Huisman, Nilgün Küçükyalçin, Hetty Ligtenberg, Anne Oldenburg, Hessel Palstra, Nevsat Saral en Ibo Yilmaz. 

Het boek is tweetalig. Nilgün Kücükyalçin vertaalde de tekst in Turks. De toentertijd opgetekende levensverhalen van deze eerste generatie Turken hebben nu ook de site www.deverhalenvangroningen.nl bereikt. Tijdelijk zelfs op de voorpagina. 

Plus een indruk van de inhoud http://www.deverhalenvangroningen.nl/alle-verhalen/turken-van-veendam-van-gastarbeider-tot-nederlander. 

Ik bewaar goede herinneringen aan de opdracht. Vooral ook omdat de verhalen stuk voor stuk ware eye-openers waren. En omdat het zo'n prachtig boek geworden is.  

Last tango in Paris en Magnolia

Bij de research voor Berger - mijn derde roman - stuitte ik op deze twee scènes. Het kan niet anders of Anderson heeft deze sterfscène uit Magnolia bewust geframed op die van Brando's monoloog - in Last Tango in Paris - aan het doodsbed van zijn vrouw die zelfmoord gepleegd heeft. 

Première Mensen die ik gekend heb 28 januari 2016 Dagblad van het Noorden