Het zijn altijd drukke dagen zo vlak voor de première (28 januari 2016 in De Nieuwe Kolk Assen). Betsy Torenbos heeft haar hoofd en handen vol met de laatste regie- en theatertechniekaanwijzingen. Daarom ben ik - op uitnodiging van Annette Timmer, de talk show host, naar Heerenveen gegaan voor de opnames van Puur Noord. De andere gasten: Gitte Brugman (naast mij) over de noordelijke zilveren camera winnaars en Liesbeth Annokkee over haar nieuwe roman Het theater van Job. De uitzending is morgen om 17 uur, met herhaling om 21 uur en 23 uur (Ziggokanaal 35 en via het internet: www.podium.tv/nl/201601271700.
In 2007 mocht ik het boek Turken van Veendam (Compaen, 2008) schrijven over de ervaringen van de eerste generatie Turken die in Veendam kwamen wonen. De opdracht kwam van Compaen en was zeker niet uit te voeren geweest zonder de hulp van de redactie: Geertje Huisman, Nilgün Küçükyalçin, Hetty Ligtenberg, Anne Oldenburg, Hessel Palstra, Nevsat Saral en Ibo Yilmaz.
Het boek is tweetalig. Nilgün Kücükyalçin vertaalde de tekst in Turks. De toentertijd opgetekende levensverhalen van deze eerste generatie Turken hebben nu ook de site www.deverhalenvangroningen.nl bereikt. Tijdelijk zelfs op de voorpagina.
Plus een indruk van de inhoud http://www.deverhalenvangroningen.nl/alle-verhalen/turken-van-veendam-van-gastarbeider-tot-nederlander.
Ik bewaar goede herinneringen aan de opdracht. Vooral ook omdat de verhalen stuk voor stuk ware eye-openers waren. En omdat het zo'n prachtig boek geworden is.
Bij de research voor Berger - mijn derde roman - stuitte ik op deze twee scènes. Het kan niet anders of Anderson heeft deze sterfscène uit Magnolia bewust geframed op die van Brando's monoloog - in Last Tango in Paris - aan het doodsbed van zijn vrouw die zelfmoord gepleegd heeft.
Wie een keer blij wil worden van de Veenkoloniën moet de door Beeldlijn geproduceerde film Symfonie voor de veenkoloniën gaan kijken. De film ging afgelopen zondag in première in van Beresteyn in Veendam en is op 6 januari nog te zien op Podium TV. Saskia Jeulink (regie), Jurriaan Berger (compositie), Lubertus Leutscher (muzikale directie), Arno Cupédo (camera en editing) en Menno Knevel (geluidsregie) zorgen samen met de orkestleden van het Veenkoloniaal Symfonie Orkest voor een spannende en indringende inkijk in het wordingsproces van een nieuw muziekstuk dat - geschreven door een buitenstaander - het eigen gebied als onderwerp en inspiratiebron heeft.
Menno Knevel, Jurriaan Berger, Saskia Jeulink en Lubertus Leutscher na de première.
Foto: Helma Leutscher.
Symfonie voor de Veenkoloniën duurt een klein uur. Een spannend en aangenaam uur, waarin je het wordingsproces volgt van het verklanken van de Veenkoloniën in een symfonisch werk: het verleden, zijn mensen, zijn geluiden, het imago van het gebied.
De film kent verschillende vertellagen. Daar is in de eerste plaats het vertrekpunt: de compositie zelf, te schrijven door iemand van buitenaf. Buitenaf niet alleen geografisch, maar ook muzikaal. De muzikale achtergrond van Berger is vooral de jazz. Dat impliceert experimenteerlust en improvisatie.
foto: Helma Leutscher
Dan hebben we de vertellaag van de musici die zich geconfronteerd zien met een muzikaal idioom dat onbekend en dwars is. Ja, soms zelfs weerstand oproept. Een mooi voorbeeld is de neiging van de strijkers om toch klanken te produceren, juist daar waar alleen een ruisend geluid gevraagd is.
foto: Helma Leutscher
Dan is er het verhaal van de dirigent - tevens grondlegger en spil van het Veenkoloniaal Symfonie Orkest - die het experiment aangaat en de muzikale brug vormt tussen componist en orkest. Hij is het die Berger op onmogelijkheden moet wijzen en het orkest scherp houden om de bedoelingen van de componist tot hun recht te laten komen.
foto via Dagblad van het Noorden
Als vierde zijn daar de veenkoloniën zelf met hun geschiedenis, hun bewoners en imago. De film kiest voor alle vier een eigen vertel- en beeldstijl. Een voorbeeld: de stukken over de geschiedenis beginnen met traag zwevende vogelvluchtbeelden van het land. De verschillende stijlen vloeien tegen het einde naadloos in elkaar over. Wanneer de film is afgelopen heb je een heerlijk bevredigend gevoel. Er was een inspirerend begin dat voor conflictstof zorgde. Je leeft mee met klanken en beelden en op het einde komt het allemaal goed. Alsof je een goed verhaal verteld is.
12 april 2016 plannen ROODPALEIS en Herinneringscentrum Kamp Westerbork de première van de theatervoorstelling Adres Onbekend. 12 april is de dag dat het kamp in 1945 bevrijd werd. Adres Onbekend is een brievennovelle van Kathrine Kressmann Taylor die haar in één slag beroemd maakte. De novelle verscheen in 1938 in de Verenigde Staten en maakte diepe indruk. Voor het eerst werd door middel van een korte briefwisseling tussen vrienden (november 1932 - maart 1934) duidelijk waartoe een mensvijandige ideologie als het nazisme in staat is.
Gisteren was ik sinds lange tijd weer op het terrein van Westerbork. De door Oving Architecten overkapte vroegere commandantswoning - de plek waar we de voorstelling spelen - had ik nog niet gezien. Indrukwekkend. De molentjes in het hoofd beginnen op volle toeren te draaien. Jammer dat Betsy Torenbos - hart en ziel van ROODPALEIS - er niet bij kon zijn. Wordt vervolgd.
