Follow by Email

woensdag 30 september 2015

I love view (uit In Love van Alfred Hayes), vertaald door Marcel Misset

Eerder schreef ik op deze plek al over de prachtige korte novelle van Alfred Hayes, In Love. Daarbij vroeg ik me af, hoe Marcel Misset de volgende passage vertaald zou hebben:

It's a nice view, I said.
Yes.
Know what?
She turned slightly.
What?
I love view, I said.

Misset's vertaling van In love verscheen in juni dit jaar bij Lebowski als Boek van de maand. Naar aanleiding van mijn vorige blog over het boek heb ik deze stijlvol uitgegeven vertaling - De prijs van de liefde - cadeau gekregen.


Marcel Misset
foto: Richard Bank

Hier is Missets vertaling:

Mooi, hier, nu, dit uitzicht, zei ik.
Ja.
Weet je wat?
Ze keek opzij.
Wat? 
Ik hou van nu, zei ik.

Een misser of een juweel van een Misset? Wat vinden de lezers van mijn blog? 

dinsdag 29 september 2015

Instant Slauerhoff - Tweede luik met Egbert Hovenkamp, Marijke Mulder en Marcel Möring


Volle bak in de Buningzaal in Warenhuis Vanderveen - dat op stelten stond. Slauerhoffs formule om andere kunstenaars te laten reageren op nieuw werk schijnt te prikkelen. 
Welkom door Nico Vanderveen

Hovenkamp opende het tweede luik met als thema Geweld door 'schuld' op het weefgetouw van de taal te spannen. Bijna de hele performance hield hij de rug naar het publiek toe, wat een Caspar David Friedrich-effect had: je kijkt over de rug van de kunstenaar mee naar wat hij ziet. 
Marcel Möring, Harry Cock, Egbert Hovenkamp

Marijke Mulder kon wel net een workshop van Lucy Bailey achter de rug hebben, zo gemakkelijk bewoog ze zich met haar viool door de werken. Ze speelde lopend, knielend, kruipend, liggend en draaiend. De basis van haar improvisatie vormden pizzicato's op de twee onderste snaren. Betoverend. 
Betsy Torenbos en Marijke Mulder
Net als Mörings hervertelling van Kaïn en Abel. Een verhaal dat bijna iedereen kent en in deze vertelling tegenover het geweld op de doeken een nieuwe lading kreeg. 
Guus Slauerhoff, Betsy Torenbos en Marcel Möring

De volgende - en voorlopig laatste - Instant Slauerhoff is op 1 november in het Drents Museum. Dan met Anne Wil Blankers, Jojanneke Vanderveen en Harry de Wit. Weer 's middags vanaf 13 uur, weer gratis en weer is een vrijwillige bijdrage zeer welkom. 
Martin Lambeek (techniek) 


maandag 28 september 2015

Opgevreten door Wolven - De Meervaart-Amsterdam 25 september 2015



Wolven - muziektheater waarin door OTA (OperaTheaterAmsterdam) louter goede keuzes zijn gemaakt. Mannen met een verleden - eufemisme; zelfs ik heb een verleden - zingen samen de rol van Siegmund uit Wagner's Walküre. Bijna geen solowerk, terwijl de teksten allemaal over 'ik' gaan. De 'ik' van Siegmund. Siegmund die eenzaam is, op zoek naar liefde en die in zijn zoektocht alleen maar ellende tegenkomt en creëert. 'Ík ben eenzaam, ik ben op zoek naar liefde, ik ben een klootzak!


De groep van veertien mannen beweegt voortdurend als een troep wolven over het podium, een angstaanjagende roedel, waarin je toch al snel ieders persoonlijkheid herkent. 


Dan komt het moment dat een wit, donsig veertje uit de nok van het theater daalt. Vanaf daar gaat de voorstelling werkelijk onder de huid. Wat een prestatie van die kerels om zonder bladmuziek die Wagnerlijnen te onthouden en samen te zingen. Wat een prestatie van Charles Hens, artistiek leider en regisseur, van Johan Leertouwer en zijn orkest. Wat een indrukwekkend decor. Het deed me denken aan The Rake's Progress van Igor Strawinskij in de regie van Peter Sellars. Sellars verplaatste de handeling naar een Amerikaanse gevangenis met een decor bestaande uit steigermateriaal. 

En wat geweldig dat de Meervaart het risico is aangegaan deze voorstelling in zijn theater voor niet minder dan vier dagen op te nemen. Een heerlijk verrassende avond vol schitterende beelden, muziek en groepstheater.

Cadeautje voor ons was dat we Christiaan Mooij (regisseur in 2004 van Stundenlang) ontmoetten. Te lang geleden. 

Frank van Aken links

Op de repetitiefoto's zag ik Frank van Aken terug. Frank zong de rol van Vriend in Ontstaan in grote nood (Werkmanopera, 1995).

woensdag 23 september 2015

woensdag 16 september 2015

Leestafel - Alfred Hayes 'In Love' 1953






Alfred Hayes (1911-1985) was van dezelfde generatie als Raymond Chandler. En net als Chandler was hij Engelsman van geboorte. Maar Hayes verhuisde al op driejarige leeftijd. Zijn vader was van huis uit violist, verdiende zijn kost als kapper en later als 'bookmaker.' Anders dan Chandler drong Hayes zich zelden op de voorgrond. Dat hij zo weinig aandacht kreeg lag zeker niet aan de kwaliteit van zijn literaire werk of zijn scriptwerk voor de film. 

Hayes vocht als soldaat in Italië en sprak binnen de kortste tijd Italiaans. Samen met Fererico Fellini werkte hij aan Roberto Rosselini's Paisa. Hayes kreeg voor het script een Oscarnominatie, maar wordt nergens in de annalen genoemd. 



Hij leverde het script voor Ladri di biciclette (Fietsendieven) van Vittorio de Sica. Wanneer hem later met het script van Teresa (Fred Zinnemann) weer een Oscarnominatie te beurt valt, schrijven ze zijn naam fout (Arthur Hayes). 

En deze grote, kleine novelle - In love - wordt in 1993 door Adrian Lyne platgewalst tot Indecent Proposal
Kan iemand zich Woodstock herinneren? Joan Baez? I dreamed I saw Joe Hill last night? Het vers is van Hayes. 
Alfred Hayes (1953)

Eerlijk gezegd had ik de eerste pagina's wat moeite met zijn stijl. Zoals je moeite kunt hebben wanneer je voor het eerst naar Thelonius Monk luistert. Frederic Raphael noemt In Love 'a white writer's tribute to the blues.' Het proza van Hayes doet me - misschien niet toevallig gezien zijn affiniteit met Italië - denken aan het werk van Pavese. De taal is sober, geen grote woorden. Soms een knipoog die ontroert. Lees de volgende dialoog hardop:

'It's a nice view, I said.'
'Yes!'
'Know what?'
She turned slightly.
'What?'
'I love view, I said.'

Ook zo benieuwd naar hoe woord- en ex-kwastkameraad Marcel Misset deze korte dialoog in zijn De prijs van de liefde) vertaald heeft?

Luik twee van Instant Slauerhoff in Buningzaal Vanderveen Warenhuis Assen 27 september 2015

Gisteren met Betsy Torenbos, Guus Slauerhoff en Dani Heres Dominguez op lokatie in Warenhuis Vanderveen waar het tweede luik plaatsvindt van Instant Slauerhoff
Egbert Hovenkamp

Thema: Geweld. Deze keer gaan Marcel Möring (letterman), Egbert Hovenkamp (Terplekkepoëet en Woordderwish) en Marijke Mulder (violiste) de uitdaging aan van de performance: prima vista reageren op 16 nieuwe doeken van Slauerhoff.
Marcel Möring in de bibliotheek Assen

Marijke Mulder tijdens De Bouwvakkers en het meisje,
met Sifra Kramer en Harrie de Wit
foto: Miranda Drenth




De zaal is op zondag 27 september open vanaf 13.00 uur. 
Start performances om 14 uur. 
Toegang gratis, hoewel? Vrijwillige bijdrage is altijd welkom.

dinsdag 15 september 2015

Mensen die ik gekend - voltallig artistiek team

met Nina Thunnissen, Betsy Torenbos, Alina Kiers en Ben Smit

Vanmiddag weer intensief gewerkt aan de tekst van Mensen die ik gekend heb - het stuk van ROODPALEIS over Jan Fabricius, dat op 28 januari 2016 in première gaat in De Nieuwe Kolk Assen. Zo vruchtbaar om met zijn vijven drie uur lang te lezen en sleutelen. Nog drie werksessies en het stuk staat in de steigers.

Laatste Romeo en Julia in Diever 2015

foto: Koen Timmerman

Laat ik toch nog maar even terugblikken op de vermakelijke voorstelling Romeo en Julia in Diever. Dat Stijn de Jong (Romeo) en Judith Teune (Julia) volgens het Dagblad van het Noorden tijdens de repetities in het echt een relatie hebben gekregen is natuurlijk alleszins het vermelden waard. 
Olivia Hussey als Julia

Vermeldenswaard is ook dat de voorstelling vooral in de geestige passages boeide. Op het drama in de tweede akt kreeg ik helaas wat minder vat. Maar misschien komt dat ook wel omdat we de afloop kennen? En er moet nog zoveel op zoveel verschillende plekken gebeuren, voordat iedereen ofwel dood of onthutst is. Je snapt waarom het stuk zo weinig op de planken gebracht wordt. 
Leonard Whiting als Romeo
Wat verder niet helpt, is dat ik de voorstelling bleef vergelijken met de verfilming door Zefirelli uit 1968. Leonard Whiting en Olivia Hussey, allebei zestien jaar oud, speelden daarin de sterren van de hemel. Wat helemaal niets afdoet aan de acteerprestaties van de Jong en Teune. Of aan het totaal. Het was een prachtige avond in de regen, waarin we zelfs in de tweede act van Romeo de tijd kregen om onze regencapes aan te trekken. Ik heb genoten van de beide jonge spelers en van het spel van Marion Juch (de min). Het is lang geleden dat ik Marion op de planken heb zien staan. Dick van Veen schitterde als pater Lorenzo.  
Marion Juch in Mazeltjes Droom (1998)
foto: Jan Bouwman
 

dinsdag 8 september 2015

Mensen die ik gekend heb - solorepetitie met Ben Smit


Het bewerken van mijn eerste versie van Mensen die ik gekend heb (naar verhalen van Jan Fabricius) nadert zijn einde. Vandaag met Ben Smit en Betsy Torenbos de intro in Dorset (1960) gelezen:

Jan (nadenkend; staat op. Begint weer danspasjes te maken, Engelse wals):
‘Ja, misschien is dat wel wat.
Geen autobiografie.
Maar een boekje.
Niet over mezelf.
Een boekje met korte verhalen.
Over de mensen die ik gekend heb.’

Alina:
‘“Ik word ik in het aangezicht van de ander.”
Bedoel je dat soms?’

Jan: ‘Bedoel ik wat soms?’

Alina:
Wat de filosoof Levinas beweert: dat niemand tot zichzelf komt zonder de ander!’

Jan: ‘Zo, beweert die Levinas dat?’

Alina:
‘Ja! Of minder filosofisch: met wie je omgaat, zegt veel over wie je bent!’

Jan (nog twijfelend): ‘Haha, ja, zo zou ik het zeggen: Wie met pek omgaat…’

Verder heb ik in het begin van de vertelling de haan (de schakel met Cleveringa) prominenter naar voren gehaald:

Jan: ‘Toooktoktoktok, toooook[G1] …’

Alina:
‘Jan? Jan? Wat is er?
Moet ik het raam weer open zetten?
Wil je een glas water?’

Jan:
‘Cleveringa!
Ik zag dat stuk grasland voor me…
En ineens…
…is daar die haan weer!’

Alina: ‘… die haan!!!???’

Jan:
‘Ja, haan!
Mannelijke kip!

Daar…
Met statige steltpassen stapt hij de tuin in.
Een majestueuze kam kroont zijn loerende kop!
Vuurrode kin- en oorlellen.
Vlammende sierveren omkragen de hals!
Een groot en trots beest!’

Alina: ‘Maar wat heeft die haan met Cleveringa te maken?’

Jan:
‘Cleveringa? Ik weet zijn voornaam niet eens meer.


Daarop volgde het werk aan fragment 4, over Cornelis (Bandoeng, 1898), een in Nederland geboren Indo, wiens grootste wens was Nederland ooit weer te mogen zien. Cornelis is omgewerkt tot een vertelversie:

Jan:
'Maar toen de Soemba, de mailboot, in Rotterdam moest aanleggen, het was het stormjaar 1898, toen was het zo smoesterig….
 Alina:
‘Wat een woord. Net als met Wie kriegt störm (of règen) as de maone nen balk in de bek hef"’
 De vloed weêrstreeft den wind, de winden, aan het hollen,
Omwentelen de vloed, en doen de golven rollen.” 
(Joost van den Vondel, Het lof der Zeevaart.

Als laatste stond vandaag dan Cleveringa (Tjimahi, 1904) zelf op het programma. Het stuk begint zijn hoogtepunt te naderen. We zien de ter dood veroordeelde in zijn cel:

Cleveringa: 

'De binnenplaats.
Één groot vierkant, tussen vier witte, blinde muren, een  klein vierkant gat in het plafond.
Ik kijk omhoog. De hemel in.
Daar, een vogel.
Wanneer het zover is – en dat weet ik zeker -,
op de dag dat het zover is
dan vliegt daar boven weer een vogel.
Wanneer het zover is, vliegt daar boven niet zo maar een vogel.
Dan vliegt daar een adelaar.
Trots!
Met een paar machtige slagen van zijn majestueuze vleugels
zeilt hij op de wind de hemel in.
Buiten het bereik van iedereen.
Die adelaar vlieg ik achterna.
De wijde, hoge luchten in.
Ze zullen het zien.
Wanneer het zover is.'


Voor volgende week dan nog De Asser jongen en De Jongeman (waarin Julia na het moment supreme met haar Romeo door haar buurman opgegeten wordt). 



Rest nog die kwestie met die haan.




maandag 7 september 2015

ROODPALEIS - Mensen die ik gekend heb van Jan Fabricius

ROODPALEIS anno 2015
Alina Kiers, Betsy Torenbos, Ben Smit en blogger

Vorige week was de eerste repetitie van Mensen die ik gekend heb - een voorstelling van ROODPALEIS rond de verhalenbundel van die naam van Jan Fabricius en diens autobiografische notities uit Een Asser jongen.

Een enigszins moeilijk grijpbare man, die Jan Fabricius. In zijn geschriften is het bijna altijd tongue in cheek. Komt dat omdat hij zo lang in Engeland geleefd heeft? Of is het toch meer, omdat hij als theaterman ten lange leste niet die erkenning heeft gekregen op welke hij gehoopt had? Tussen 1900 en 1920 was hij samen met Heijermans de meest gespeelde auteur op de Nederlandse podia. 
Betsy Torenbos
hart en ziel van ROODPALEIS

Tijdens het lezen van ons nieuwe stuk (waar ik nog altijd aan verder werk) duiken Betsy Torenbos, Alina Kiers, Ben Smit en ik dieper in de verhalen van deze 'reus', zoals zijn beroemde zoon Johan hem noemde. Juist dat ongrijpbare krijgt door dat dieper graven aldoor meer fascinerende facetten. Vooral zijn humanistische kijk op het leven.

Zeker, Fabricius houdt ervan grappige verhalen te vertellen. Maar wanneer de duistere zijden van het leven ter sprake komen, dan raakt hij. Zoals bij Cleveringa, een jonge soldaat die geëxecuteerd wordt, puur en alleen om een voorbeeld te stellen. Fabricius was er die ochtend bij, in Nederlands-Indië.    

Morgen hebben we de tweede leesrepetitie in De Nieuwe Kolk. Ik zie er naar uit. 

Instant Slauerhoff - Eerste luik: erotiek

Na afloop: vlnr Hans Croiset, Betsy Torenbos,
Guus Slauerhoff, Greetje Bijma
foto: Sake Elzinga

Gisterenmiddag in De Nieuwe Kolk Assen - het eerste uit het drieluik Instant Slauerhoff: Erotiek. Indringende performances van Greetje Bijma, Betsy Torenbos en Hans Croiset rond veertien nieuwe doeken van Guus Slauerhoff. Plus een wit canvas waarop de kunstenaar in zijn atelier aan het werk te zien is. Drie kwartier lang de focus op elkaar reagerende kunsten. Een impressie aan de hand van foto's van Sake Elzinga en Bert Jippes.

Greetje Bijma en Guus Slauerhoff
foto: Sake Elzinga
Greetje Bijma
foto: Sake Elzinga

 

Betsy Torenbos
foto's: Sake Elzinga

foto: Bert Jippes
Hans Croiset
foto: Sake Elzinga
foto: Bert Jippes

De vier vooraf - een kiek door mij

Het tweede uit het drieluik Instant Slauerhoff (Thema: Geweld) vindt plaats op zondagmiddag 27 september 2015 in de Bruningzaal van Warenhuis Vanderveen, Assen. Dan met Jojanneke Vanderveen (zang), Marijke Mulder (viool) en Egbert Hovenkamp (woord). Vanaf 13 uur. Toegang gratis; vrijwillige bijdrage mag.